Ratownik GOPR: Hipotermia grozi nie tylko w górach – może przydarzyć się także w środku miasta

„`html

Hipotermia w mieście i nie tylko – sytuacje zagrożenia

Ludzie zazwyczaj nie przewidują niebezpieczeństwa hipotermii w centrum miasta, w parku czy na miejskich bulwarach. Często kojarzą ją głównie z górskimi wyprawami lub z przypadkami wędkarzy, którzy zimą wpadli pod lód. Tymczasem dziecko bawiące się na zamarzniętym zbiorniku wodnym czy dorosły, który przysiądzie na ławce zimą, również mogą stać się ofiarami wyziębienia. Zdarza się, że ktoś źle się poczuje po całonocnej grze w szachy, przysiądzie zmęczony na przystanku w mroźny poranek i zaśnie na kilka godzin. Już po tej krótkiej chwili w temperaturze -10 czy -15 stopni Celsjusza może znaleźć się w stanie bezpośredniego zagrożenia życia. Hipotermia więc nie jest zarezerwowana wyłącznie dla ekstremalnych sytuacji – może się przydarzyć wszędzie. Procedury ratunkowe pozostają niezmiennie takie same jak w górach i w każdym przypadku niosą ryzyko utraty życia.

Na czym polega hipotermia?

Hipotermia to stan, w którym temperatura ciała spada poniżej 35°C. W praktyce wyróżnia się trzy główne poziomy wychłodzenia:

• Łagodna (32–35°C)
• Umiarkowana (28–32°C)
• Ciężka (poniżej 28°C)

W przypadku tzw. głębokiej hipotermii temperatura spada poniżej 35°C. Zwykłe termometry mogą nie pokazać prawdziwej wartości, bo dokładny pomiar wymaga specjalistycznych urządzeń, których używa się doodbytniczo lub przełykowo.

Rozpoznanie hipotermii po objawach

Jeżeli nie mamy możliwości zmierzenia temperatury ciała, kluczowe jest rozpoznanie stadium hipotermii na podstawie objawów:

1. Stadium I: Osoba jest przytomna, występują drżenia mięśniowe, temperatura ciała mieści się w zakresie 32–35°C.
2. Stadium II: Temperatura ciała spada poniżej 32°C, pojawiają się zaburzenia świadomości, drżenia mogą stopniowo ustępować.
3. Stadium III: Wartości poniżej 28°C, utrata przytomności albo stan splątania i apatii, narasta zagrożenie życia, choć oznaki życia zwykle są jeszcze obecne (do 24°C).
4. Stadium IV: Spadek temperatury do poniżej 24°C prowadzi zazwyczaj do zatrzymania funkcji życiowych.
5. Stadium V: Nieodwracalna hipotermia przy temperaturze poniżej 15°C, której nie mierzą zwykłe termometry.

Osoba w V stadium może mieć twardą, niemal sztywną klatkę piersiową, ale znane są przypadki przeżycia nawet głębokiego wyziębienia. Warto podjąć resuscytację i, jeśli klatka piersiowa daje się uciskać, prowadzić masaż serca aż do przyjazdu służb ratunkowych.

Jak działać w przypadku hipotermii?

Jeżeli osoba wychłodzona jest przytomna i w logicznym kontakcie, zwykle towarzyszą temu drżenia mięśniowe. W tej sytuacji należy pobudzić ją do ruchu – powinna się przemieszczać, nie siedzieć czy leżeć bezczynnie. Warto podać ciepły napój, jeśli jest świadoma i nie ma zaburzeń połykania.

• Umieść ogrzewacze (dostępne w sklepach turystycznych) w okolicy klatki piersiowej i brzucha, najlepiej pomiędzy warstwami odzieży, wykorzystując np. taśmę klejącą.
• Unikaj bezpośredniego kontaktu ogrzewacza ze skórą, aby nie wywołać poparzenia.
• Jeżeli odzież jest bardzo mokra, w miarę możliwości wymień ją na suchą. W niekorzystnych warunkach atmosferycznych, nie rozbieraj całkowicie poszkodowanego – może to spowodować dalszą utratę ciepła.
• Najważniejsze jest zabezpieczenie przed utratą ciepła przez podłoże oraz ochrona przed wiatrem, deszczem i śniegiem. Okrycie osoby warstwowo i dokładnie odizolowanie od ziemi radykalnie zwiększa szanse na przeżycie.

W cięższych przypadkach (stadium III-V), gdy poszkodowany jest otępiały lub traci przytomność, należy:

• Nie zachęcać do ruchu, nie masować kończyn.
• Polożyć osobę na wznak, dokładnie zabezpieczyć ją przed wychłodzeniem, kontrolować czynności życiowe co minutę.
• Obserwować i czekać na przybycie ratowników. W razie zatrzymania serca, rozpocząć uciski klatki piersiowej (masaż serca) i prowadzić je naprzemiennie z innymi osobami.

Wyposażenie apteczki zimowej – co zabrać na wycieczkę?

Wybierając się zimą w góry, warto rozważyć zakup płachty biwakowej i namiotu ratunkowego. Tego typu sprzęt dostępny jest w sklepach turystycznych i umożliwia szybkie zabezpieczenie przed wychłodzeniem. Jeżeli podróżujemy w kilka osób, zakup można podzielić, co zminimalizuje koszty. Wspólne przebywanie kilku osób w takim namiocie pozwala na podgrzanie poszkodowanego ciepłem ciał.

Powiadomienie służb ratunkowych i czas oczekiwania na pomoc

W razie podejrzenia hipotermii należy możliwie szybko wezwać służby ratownicze – zimą dotarcie do poszkodowanego trwa często dłużej niż w cieplejszych miesiącach, dlatego czas reakcji jest kluczowy.

• Droga do poszkodowanego zimą może się znacząco wydłużyć ze względu na warunki terenowe i konieczność korzystania z pojazdów śnieżnych. Niekiedy dalszą trasę ratownicy muszą przebyć pieszo.
• Warto korzystać ze specjalnych aplikacji ratowniczych lub dzwonić bezpośrednio na numery alarmowe.

Czynniki zwiększające ryzyko i jak długo można przeżyć w hipotermii?

Wytrzymałość na wychłodzenie zależy od indywidualnych predyspozycji organizmu, wieku, przyjmowanych leków oraz stanu zdrowia. Dzieci i osoby starsze szybciej tracą ciepło. Specyficznym zagrożeniem jest spożycie alkoholu – początkowo może on dawać złudzenie rozgrzania, jednak prowadzi do szybszej utraty ciepła przez organizm.

W przypadkach głębokiej hipotermii, kiedy osoba jest apatyczna, splątana lub nieprzytomna, nie należy jej aktywizować ani masować kończyn. Osoba powinna leżeć na wznak, być zabezpieczona przed utratą ciepła, a jej czynności życiowe powinny być regularnie monitorowane. W razie zatrzymania krążenia przeprowadzić masaż serca do czasu przybycia pomocy.

„`