Marże bankowe w Polsce w dół, lecz nadal utrzymują się na wysokim poziomie

„`html

Kondycja sektora bankowego w Polsce na koniec 2025 roku

Sektor bankowy w Polsce na koniec 2025 roku prezentuje się całkiem korzystnie na tle krajów Unii Europejskiej. Z danych Europejskiego Banku Centralnego wynika, że poziom marży kredytowej osiągnął w październiku 2025 roku 3,17 proc., co plasuje Polskę na drugim miejscu w UE, zaraz po Węgrzech, gdzie marża wyniosła 3,32 proc. Pozostałe państwa, takie jak Dania, Grecja, Łotwa, Czechy i Cypr, odnotowały znacząco niższe wartości tego wskaźnika – od 2 do 2,2 proc. Najniższe poziomy zanotowano na Malcie (0,12 proc.), w Hiszpanii (0,87 proc.) oraz we Francji (0,89 proc.).

Warto zauważyć, że pod koniec 2024 roku Polska była liderem zestawienia, jednak w 2025 roku wyprzedziły nas Węgry. W Polsce wskaźnik ten zaczął wykazywać tendencję spadkową – w porównaniu do grudnia 2024 roku marża kredytowa zmniejszyła się o 0,33 pkt. proc., a rok do roku o 0,16 pkt. proc. Tymczasem w większości krajów UE obserwowano wzrost tego wskaźnika – unijna średnia podniosła się o 0,44 pkt proc., z 1,16 proc. w grudniu do 1,6 proc. w październiku.

Analiza marży kredytowej oraz jej przyczyny

Jak liczona jest marża kredytowa?

Stosowany przez EBC wskaźnik marży kredytowej banków dotyczącej kredytów na nieruchomości nie jest faktyczną średnią marż kredytowych ponoszonych przez klientów. Jest on liczony jako różnica między oprocentowaniem kredytów hipotecznych a oprocentowaniem depozytów, stanowiąc bardziej miarę zyskowności banków. Wyższa marża jest zatem korzystna dla samych instytucji finansowych, przekładając się na lepsze wyniki finansowe.

Czynniki wpływające na spadek marż bankowych

Główną przyczyną spadku marży kredytowej w ostatnim okresie są obniżki stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego. Od II kwartału 2025 roku trwa cykl luzowania polityki pieniężnej, w trakcie którego główna stopa spadła z 5,75 proc. do 4,5 proc. w październiku i do 4 proc. w grudniu. Średnie oprocentowanie nowych kredytów mieszkaniowych dla gospodarstw domowych zmalało w tym okresie o 1 pkt proc. – z 7,5 do 6,5 proc. Oprocentowanie nowych depozytów terminowych spadło o 0,4 pkt proc. do 3,6 proc., a depozytów bieżących – o 0,1 pkt proc. do 0,6 proc.

W efekcie odsetkowa marża netto sektora bankowego zaczęła lekko spadać po wcześniejszych okresach wzrostowych. Według danych KNF wskaźnik NIM (net interest margin) wynosi obecnie 3,61 proc. wobec 3,8 proc. w grudniu 2024 roku.

Dlaczego marże bankowe w Polsce są wysokie?

Z perspektywy klientów wysokie marże kredytowe są niekorzystne. W zestawieniu europejskim Polska od lat plasuje się wśród krajów o najwyższych wskaźnikach. Przyczyn takiej sytuacji jest kilka:

• Wysoki i specyficzny podatek bankowy, naliczany od wartości kredytów – według analiz Związku Banków Polskich podnosi on marże kredytowe o 0,4-0,5 pkt proc.
• Brak silnej konkurencji o depozyty i niewielka walka o oszczędności Polaków, co powoduje niskie oprocentowanie lokat.
• Nadmierna płynność sektora bankowego, widoczna w przewadze depozytów nad kredytami.

Ponadto, polski sektor bankowy ponosi wysokie koszty wynikające z obowiązków podatkowych, regulacyjnych i prawnych. Obciążenia te wynosiły średnio 0,45 proc. aktywów w latach 2016-2023. Dla porównania, w innych krajach regionu (np. Słowacja, Bułgaria) te wartości są dwukrotnie niższe. Koszty rozwiązywania problemu kredytów we frankach szwajcarskich (ok. 100 mld zł) również zostały w praktyce poniesione przez banki, a w konsekwencji przez wszystkich klientów niebędących frankowiczami.

Wysokie zyski sektora bankowego i reakcje społeczne

Wysokie marże i rekordowe zyski sektora bankowego w 2025 roku wywołały dyskusję publiczną oraz falę krytyki ze strony niektórych środowisk społecznych i politycznych. Pojawiły się głosy o „drakońskich” marżach w Polsce i wykorzystywaniu klientów przez banki. Efektem była decyzja o podwyższeniu podatku CIT dla sektora bankowego – do 30 proc. w 2026 roku, 26 proc. w 2027 roku i 23 proc. od 2028 roku.

Według wyliczeń sektor bankowy w Polsce może zanotować na koniec 2025 roku wynik finansowy w wysokości około 44,1 mld zł, czyli o 9,6 proc. więcej niż rok wcześniej. Jest to kolejny rekord nominalny (dla porównania: 40,2 mld zł w 2024 r., 27,9 mld zł w 2023 r. oraz 10,7 mld zł w 2022 r.). Jednak w odniesieniu do PKB oraz na tle banków europejskich, zysk netto sektora stanowi 1,17 proc. PKB i daje Polsce pozycję w środku stawki. Dla porównania, banki w Luksemburgu osiągają zyski realnie trzykrotnie wyższe, a w Hiszpanii czy Grecji – odpowiednio 2,5 raza i dwukrotnie wyższe niż w Polsce.

„`