Oto kilka propozycji unikalnych tytułów, zachowujących sens oryginału: 1. „Wysoki rachunek z instalacji fotowoltaicznej doprowadził do zniszczenia licznika – ujawniamy szczegóły” 2. „Roztrzaskał licznik po otrzymaniu ogromnego rachunku za prąd z fotowoltaiki. Sprawdzamy, co się stało” 3. „Szokujący rachunek za prąd z paneli skończył się zniszczeniem licznika – co wydarzyło się naprawdę?” 4. „Rekordowo wysokie opłaty za prąd z fotowoltaiki i zniszczony licznik – kulisy incydentu” 5. „Zdemolował licznik po otrzymaniu wysokiego rachunku za fotowoltaikę. Poznaliśmy okoliczności zdarzenia”

„`html

Na początku lutego 2025 roku pojawił się w mediach społecznościowych film z udziałem zaniepokojonego restauratora, który otrzymał bardzo wysoki rachunek za energię elektryczną za okres listopad-grudzień. Jego lokal działa sezonowo i był w tym czasie zamknięty, wszystkie urządzenia były odłączone z wyjątkiem zamrażarki. Źródłem problemu okazała się instalacja fotowoltaiczna.

Problem wysokich opłat za energię przy instalacji fotowoltaicznej

Właściciel restauracji zainwestował w fotowoltaikę o mocy 30 kW licząc na oszczędności, jednak jego rachunki wzrosły zamiast się zmniejszyć. Podobne przypadki miały już miejsce – relacje o tzw. „rachunkach grozy” za energię pojawiały się już wcześniej. W tej konkretnej historii frustracja restauratora była na tyle duża, że zdecydował się na zniszczenie licznika, a firmą energetyczna zapowiedziała możliwość wszczęcia postępowania za zniszczenie mienia.

Moc bierna – czym jest i jak działa?

Wyjaśnienie wysokich rachunków związane jest z pojęciem mocy biernej (lub energii biernej), której dotyczą rozliczenia firm korzystających z instalacji fotowoltaicznych – niezależnie od wielkości instalacji. Przepisy wskazują, że tylko przedsiębiorcy są zobligowani do uiszczania opłat za przekroczenie dozwolonych progów mocy biernej.

Każde urządzenie elektryczne wymaga zarówno poboru mocy czynnej, jak i biernej. Moc czynna zamieniana jest na pracę lub energię – to rzeczywiste zużycie, za które płacimy standardowo. Z kolei moc bierna krąży pomiędzy urządzeniem a siecią i jest w całości zwracana do sieci, nie wykonując pracy użytecznej.

Źródła mocy biernej w naszych instalacjach

Urządzenia domowe mogą pobierać moc bierną w dwóch postaciach:

• Moc bierna indukcyjna – powiązana z silnikami elektrycznymi, transformatorami, klimatyzatorami czy chłodnictwem.
• Moc bierna pojemnościowa – dotyczy sprzętów z kondensatorami, takich jak oświetlenie LED, zasilacze impulsowe (np. w komputerach) oraz falowniki fotowoltaiczne.

Falowniki instalacji fotowoltaicznych stale pobierają moc bierną, lecz jest to naturalny i pożądany proces przy funkcjonowaniu tych urządzeń.

Mechanizm naliczania opłat za moc bierną

Opłaty za nadmiar pobranej energii biernej ponoszą obecnie tylko przedsiębiorcy lub odbiorcy rozliczający się w innych taryfach niż G. Dystrybutorzy energii pobierają opłaty za każdy przekroczony próg, za jednostkę megawoltamperoreaktywnogodzinę (Mvarh). Sposób naliczania opłat ustalony jest w umowie z operatorem, gdzie kluczowy jest współczynnik tangens fi (tgφ) – wyrażający stosunek mocy biernej do czynnej.

Kiedy występuje dodatkowa opłata?

Opłata jest naliczana, jeśli wartość tgφ przekroczy 0,4. Oznacza to, że w przypadku pobrania z sieci 1 MWh energii czynnej, bez dodatkowych opłat odbiorca może „wziąć” i następnie oddać 0,4 Mvarh energii biernej. Za przekroczenie tego limitu naliczane są wysokie dodatkowe należności – np. w 2024 roku cena za 1 Mvarh w taryfie C wyniosła ok. 1500 zł, a w 2025 r. już ok. 2300 zł.

Wysokość opłat może się różnić w zależności od dystrybutora, ale są to znaczące sumy, tym bardziej, że opłata dotyczy wyłącznie procesu przesyłu, a nie zużycia energii.

Kontrowersje i możliwe błędy rozliczeń

W licznych przypadkach, jak ten opisany powyżej, eksperci branży PV zwracają uwagę na kwestię sposobu rozliczeń mocy biernej pojemnościowej generowanej przez falowniki. Uważają, że opłaty z tego tytułu są nieuzasadnione, gdyż proces ten stabilizuje napięcie w sieci. Problemem jest także mało przejrzysty system naliczania tych opłat oraz rozgraniczenie na moc bierną pojemnościową i indukcyjną.

Wysokie opłaty mogą pojawić się po wymianie starego licznika na nowoczesny licznik dwukierunkowy, niezbędny do ewidencjonowania przepływu energii w systemie fotowoltaicznym. Wcześniej starsze liczniki mogły nie rejestrować poboru mocy biernej, co w połączeniu z nową technologią prowadzi do nagłego wzrostu należności.

Jak przedsiębiorca może uniknąć opłat za moc bierną?

Jednym z rozwiązań jest zastosowanie systemu kompensacji mocy biernej. Nowoczesne falowniki są w stanie automatycznie redukować ilość energii biernej, jednak najskuteczniejsze są specjalne instalacje kompensacyjne, składające się z baterii kondensatorów (kompensujących energię bierną indukcyjną) oraz dławików (do kompensacji pojemnościowej).

Koszt takiego rozwiązania to przynajmniej kilka tysięcy złotych. Przy wyborze instalacji fotowoltaicznej warto poruszyć tę kwestię z wykonawcą, gdyż nie każdy przedsiębiorca ma wiedzę na temat niuansów rozliczenia energii biernej. Brak odpowiedniego osprzętu może skutkować koniecznością ponoszenia dodatkowych kosztów w przyszłości.

• Przedsiębiorcy powinni dopilnować, by instalator uwzględnił możliwość kompensacji mocy biernej w projekcie.
• Należy regularnie monitorować rozliczenia przy pomocy narzędzi dostarczanych przez operatora sieci (np. aplikacje monitorujące udział energii biernej).
• Analizowanie działania urządzeń i okresowe audyty pozwolą uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek finansowych.

Wysokie opłaty za moc bierną mogą zniechęcić przedsiębiorców do inwestycji w odnawialne źródła energii. Dlatego kwestie te powinny być jasno komunikowane przy planowaniu instalacji fotowoltaicznej i w relacjach z firmami energetycznymi.

„`